Op ruim anderhalf uur vliegen vanaf Amsterdam land je in Ljubljana, de hoofdstad van Slovenië. Het is een klein land dat wordt omringd door Oostenrijk, Kroatië, Hongarije en Italië en veel verscheidenheid heeft te bieden. Middeleeuwe stadjes, indrukwekkende musea, voortreffelijke restaurants, de oudste wijnstok van de wereld en bijzonder aardige inwoners.
Radovljica: zoet in vele opzichten
Het is stil in het centrum van Radovljica (spreek uit: Radólietsja), een stadje niet ver van het beroemde meer van Bled. Voetstappen echoën tegen de oude historische panden en ik voel me er heel veilig. Ook kinderen blijkbaar, want hun speelgoed, stepjes en fietsen liggen ’s nachts gewoon buiten, tegen de gevels aan. Niemand die ze wegpakt. Het middeleeuwse stadje telt ruim zesduizend inwoners en iedereen die je tegenkomt op straat groet je. Radovljica wordt ook wel het zoetste stadje van Slovenië genoemd. Dat komt door de overvloed aan honing en chocolade, en een met een Michelinster bekroond restaurant.
Foto: Nelleke Launspach
De chocoladewinkel van Nataša en Gregor
Voor haar boetiekchocoladewinkel Radolška Ĉokolada serveert Nataša Mikelj een notenlikeur in cupjes van chocola – eetbaar uiteraard. In de winkel liggen de heerlijkste bonbons uitgestald en elke dag verschijnt er één bijzondere smaak. Er geldt wel: op is op. Zodra de laatste bonbon verkocht is, sluit de winkel.
Maar kijken en proeven is niet het enige wat je hier doet. Je kunt er ook zelf aan de slag tijdens een workshop chocoladeflikken maken. Eerst krijgen we een interessante les over cacaovruchten: waar ze groeien, hoe ze worden geoogst en verwerkt. Daarna leren we proeven: eerst ruiken, dan luisteren hoe de chocolade ‘krak’ zegt en vervolgens laten smelten op je tong, om alle aroma’s goed in je op te nemen. Dan is het tijd om zelf te creëren. We maken flikken die we versieren met verse hazelnoten, krokant gebakken boekweit, rozijnen, pollen, gedroogde lavendelblaadjes en pistachenootjes. We mogen er zoveel maken als we willen. De flikken moeten goed drogen zodat we ze later kunnen meenemen.
Tussen het versieren door vertelt Nataša dat ze tien jaar lang het chocoladefestival in Radovljica organiseerde. Drie dagen lang stond het stadje in het teken van cacao en kwamen chocoladeliefhebbers van heinde en verre. Maar daarna was het weer een jaar wachten op chocolade, of moest ze ervoor naar de grote stad. Op een keer was ze na een dag winkelen in Ljubljana vergeten om chocolade te kopen. Samen met haar man besloot ze daarom om het zelf te gaan maken, in hun grote keuken. Zo ontstond uiteindelijk de winkel, waar Nataša’s vader (op zijn tachtigste!) alle meubels voor maakte. Met het festival en hun zaak, waar zoveel mogelijk wordt gewerkt met lokale leveranciers, dragen ze bij aan de bijnaam van Radovljica: het zoetste stadje van Slovenië.
Foto: Nelleke Launspach
We horen van Nataša dat ook honing veelvuldig wordt gebruikt bij het maken van de pralines. Geen wonder, want Slovenië telt het hoogste aantal imkers per hoofd van de bevolking. Bijen zijn hier meer dan producenten; ze maken deel uit van het dagelijks leven in Slovenië. Volgens traditie krijgen ze zelfs te horen wanneer hun imker is gestorven. Prachtig, die symboliek die je doet stilstaan bij hoe bijzonder deze nijvere diertjes zijn.
Restaurant Hiša Linhart
In restaurant Hiša Linhart (vernoemd naar de beroemde schrijver Linhart), vlakbij het centrale Linhartplein van Radovljica, verwent sterrenchef Uroš Štefelin zijn gasten met eerlijke en heerlijke gerechten. Mede-eigenaar en gastvrouw Marcela Klofutar en haar team zorgen voor een warm onthaal, ‘s avonds tijdens het diner en ‘s ochtends bij het ontbijt voor de hotelgasten.
Foto: Nelleke Launspach
Alles wat hier op tafel komt, is afkomstig van lokale boeren en leveranciers. Het servies is gemaakt door een plaatselijke keramist, de honing komt van bijenkorven uit de buurt, net als de groenten, kruiden, wild, boter en forel. De gemeenschapszin in Radovljica is groot. Dat merken we als de acht hotelkamers van Hiša Linhart vol zitten en Marcela ons meeneemt naar een ander pand iets verderop: Vila Radolca, met comfortabele suites. Ze heeft de sleutel in bewaring gekregen van de eigenaar. Zo gaat dat hier: iedereen kent, vertrouwt en voelt zich verantwoordelijk voor elkaar.
Foto: Nelleke Launspach
Het viergangendiner bij Hiša Linhart is om door een ringetje te halen. Alles is even zorgzaam bereid en de smaken sluiten perfect op elkaar aan. Bij de koffie krijgen we een speciale, door Radolška Ĉokolada gemaakte praline met geroosterde boekweit. Daarbij ook nog een doosje met daarin onze zelfgemaakte chocoladeflikken. Zoet en lekker.
Radovljica mag dan klein zijn, het stadje laat een grote indruk achter. Niet alleen door al het zoets, maar vooral door de saamhorigheid en de vriendelijkheid van de inwoners.
Body art in Ljubljana
Ljubljana is een sfeervolle stad waar je veel standbeelden ziet van draken. Volgens een mythe is de stad gesticht door de Griekse held Jason, die hier een draak versloeg. Verspreid over de stad vind je ook tientallen drinkfonteinen, waarvan sommige in speelse vormen als een kangoeroe, vaas of wederom een draak. Van april tot en met oktober zijn ze in gebruik en kun je er gratis je dorst lessen met wat misschien wel het lekkerste water van Europa is.
In Cukrarna, een galerie gevestigd in een voormalige suikerfabriek, is een bijzondere tentoonstelling te zien van kunstenaars Marina Abramović en de overleden Ulay (Frank Uwe Laysiepen). Marina vierde haar tachtigste verjaardag met de opening van ‘Art Vital: 12 years of Ulay / Marina Abramović’. Met foto’s, brieven, films, persoonlijke notities en door het duo verzamelde objecten is een magistrale tentoonstelling tot stand gekomen.
Omdat Ulay zijn laatste jaren in Ljubljana doorbracht, is voor deze locatie gekozen. Het had echter net zo goed Nederland kunnen zijn, want daar hebben ze elkaar voor het eerst ontmoet – precies op hun beider verjaardag, vijftig jaar geleden. Vanaf het begin was het twee zielen, één gedachte.
Het duo werd bekend door body art: een afsplitsing van performance art. Ze gingen daarbij vaak tot het uiterste, waarbij hun uithoudingsvermogen flink op de proef werd gesteld, zowel fysiek als mentaal. Neem bijvoorbeeld Breathing In, Breathing Out: een performance die te zien was in het Stedelijk Museum in Amsterdam, waarbij ze elkaars uitgeademde lucht inademden, net zo lang tot ze na zo’n twintig minuten flauwvielen. Of de performance in een lege parkeergarage in Kassel, waar ze keer op keer naakt op elkaar af renden en keihard botsten, tot hun lichamen zo bont en blauw waren en uitputting hen dwong te stoppen.
Naast de fysieke grensverleggende performances, toont de tentoonstelling ook intiemere werken. In 1979 nodigden Marina en Ulay in Nederland een kleine groep vrienden uit om hun gezamenlijke verjaardag te vieren. Die setting is in Cukrarna nagebouwd: een bed met witte lakens en een rode deken waarin het paar de hele avond lag, en twee gedekte tafels. De ene tafel – met Duitse champagne, kaviaar, wit linnen en zilveren bestek – verwees naar Ulay, geboren in Duitsland. De andere – zonder tafelkleed, met emaillen borden, brood, kaviaar en Russische champagne – verwees naar Marina, afkomstig uit het toenmalige Joegoslavië.
De tentoonstelling is tot en met 10 mei 2026 te bezoeken en toegang kost 14 euro.
Foto: Nelleke Launspach
Ontmoet de Lipizzaners
Na Ljubljana bezoeken we de regio Lipica, pal aan de Italiaanse grens, vlak bij Triëst. Bijna 450 jaar geleden richtte de Oostenrijkse aartshertog Karel II hier, in het toenmalige Oostenrijkse Keizerrijk, een stoeterij op. Hij liet een enorm landgoed ommuren en bouwde stallen, waterreservoirs en putten om de paarden te kunnen drenken. Die paarden haalde hij voornamelijk uit Andalusië. Later werden ze gekruist met rassen uit het gebied Karst (waar Lipica ligt), maar ook uit Arabië, Italië en Denemarken. Zo ontstond een paardenras dat ideaal bleek voor de klassieke dressuur: Lipizzaners. De hengsten worden nog altijd getraind in Wenen, aan de beroemde Spaanse Rijschool, verwijzend naar hun Spaanse oorsprong.
De Lipizzaner schimmels zijn vriendelijk en standvastig. Vroeger werden ze veelvuldig ingezet tijdens oorlogen. De relatie tussen ruiter en paard was daarbij legendarisch, aangezien deze paarden dapper zijn en voor hun ruiters door het vuur gaan.
Tijdens een bezoekje aan Lipica kun je de Lipizzaners zowel op stal als in de wei ontmoeten. Er zijn shows en rijlessen, en wie wil overnachten, kan terecht in Hotel Maestoso, waar in het interieur gebruik is gemaakt van elementen uit een paardenstal.
Ook buiten de stoeterij is er van alles te ontdekken. Het gebied staat bekend om de vele grotten (meer dan 10.000 geregistreerde, waarvan een twintigtal toegankelijk is) en biedt een 9-holes golfbaan. Zeker een bezoekje waard dus.
Foto: Nelleke Launspach
Magisch Maribor
In het noordoosten van Slovenië ligt Maribor, een zeer aantrekkelijk middeleeuws stadje. In het centrum staat een kasteel en vlakbij vind je een ondergrondse wijnopslag van ruim 15.000 m², een van de grootste wijnkelders van Europa. Bovendien bevindt zich in Maribor de oudste wijnstok van de wereld: de Stara trta, meer dan 450 jaar oud. De rank overleefde dankzij de Drava-rivier, die dwars door Maribor heen stroomt. Bij overstromingen werd vruchtbaar slik afgezet, en het stromend water beschermde tegen extreme kou.
Haar verweerde stam groeit tegen Het Oude Wijnhuis aan en koestert zich in de zon. Nog steeds produceert dit oudje elk jaar druiven. In Het Oude Wijnhuis worden wijnproeverijen georganiseerd, maar de kleine flesjes wijn die elk jaar gemaakt worden van de druivenoogst van Stara trta, zo’n 35 kilo, zijn niet te proeven. Die worden aan belangrijke bezoekers cadeau gedaan.
Foto: Nelleke Launspach
Tijdens een rondleiding door de stad vertelt gids Jure Golez – gekleed als een gentleman uit het begin van de vorige eeuw – over de geschiedenis van Maribor. Hij begeleidt ons naar een workshop bij pottenbakkerij Loncarski, onder leiding van Suzana Rajh. Gedurende twee uur gaan we aan het werk met een roller en een draaischijf. Tot mijn grote verbazing ontstaat er onder mijn handen – mede dankzij Suzana’s aanwijzingen – een schaaltje. Wanneer ik tevreden ben met de vorm, kleur ik het met turquoise glazuur. Vervolgens heb ik nog tijd om een bordje te maken met een opstaand randje, waarin ik met een stempel drie afbeeldingen van verschillende kruiden druk. Ook dit bordje kleur ik turquoise, zodat ik een setje heb. Uiteindelijk zullen mijn creaties gebakken en wel worden opgestuurd naar mijn huisadres.
Overnachten doen we in Hotel Maribor, City Apartments. Elk appartement is comfortabel ingericht met een keukentje, zitkamer, slaapkamer en badkamer. De tuinkamers zijn kleiner. Omdat er geen verkeer is in het centrum is het heerlijk rustig slapen. Wat vooral bijblijft is het heerlijke ontbijt: huisgemaakt brood en jam, zuivel van boerderijen uit de omgeving. Alles is verrukkelijk.
Van chocolade in Radovljica tot paarden in Lipica en wijn in Maribor: Slovenië verrast met tradities die nog altijd springlevend zijn. Het is een bezoek meer dan waard.
Foto: Nelleke Launspach
Ook leuk in Slovenië
- In Slovenië kun je met je auto op de trein stappen om door een speciaal aangelegde tunnel te rijden. Dat scheelt bijna een uur reistijd als je van het Bohinjmeer of Bled naar de Soča-vallei wilt, of andersom. Bovendien vermijd je zo de hoge bergen en smalle bergwegen, wat de reis een stuk ontspannender maakt. Tijdens de rit van ongeveer een half uur kun je gewoon in je eigen auto blijven zitten, waarna je bij aankomst weer direct van de trein af rijdt. Ook campers zijn welkom, zolang ze niet hoger zijn dan drie meter en niet breder dan 2,4 meter.
- De Sloveense stad Nova Gorica ligt pal naast het Italiaanse Gorizia. Op het stationsplein kun je letterlijk van het ene naar het andere land lopen: een metalen plaat in de grond markeert hier de grens. Vlakbij staat bovendien een bijzonder beeld van de achttiende-eeuwse beeldhouwer Franz Xaver Messerschmidt. De expressieve gezichten van zijn sculpturen voelen verrassend modern aan. Wereldwijd zijn er nog zo’n vijftig van deze karakteristieke ‘koppen’ bewaard gebleven.
- Ook ondergronds is Slovenië interessant. Niet-zichtbare rivieren die door het karstgebied stromen, hebben er in de loop van duizenden jaren indrukwekkende grotten uitgesleten. Hoewel ook in andere delen van het land grotten te vinden zijn, ligt de grootste concentratie in het karstgebied; dezelfde streek waar de beroemde Lipizzanerpaarden vandaan komen. In totaal zijn er ongeveer 10.000 grotten geregistreerd, waarvan er slechts een twintigtal toegankelijk is voor bezoekers.
Foto: Nelleke Launspach
Tekst en beeld: Nelleke Launspach
Dit vind je misschien ook leuk:
Handige websites voor je reis
Onder Redactie TripTalk vind je algemene berichten en berichten met nieuwswaarde die wij leuk vinden om te vermelden of jullie daarover te informeren.
