Je spuit trouw een laagje DEET op je armen en benen en gaat ervan uit dat muggen wel uit de buurt blijven. Maar wat als die insecten de geur juist gaan herkennen als een teken dat er iets te prikken valt?
Dat klinkt misschien als een horrorverhaal voor een zomeravond op het terras, maar onderzoekers van de Universiteit van Tours en Virginia Tech ontdekten dat muggen de geur van DEET kunnen leren associëren met voedsel. Betekent dat dat je voortaan beter géén muggenspray meer kunt gebruiken? Gelukkig ligt het iets genuanceerder.
Kunnen muggen echt wennen aan DEET?
Uit het onderzoek blijkt dat bepaalde muggen in een laboratoriumomgeving konden leren dat de geur van DEET samenhing met een ‘bloed’maaltijd. Nadat de insecten meerdere keren tegelijk met bloed én de geur van DEET werden blootgesteld, reageerden ze later juist sterker op die geur. Met andere woorden: ze hadden een associatie gelegd tussen DEET en eten. Dat is vergelijkbaar met de bekende experimenten van Pavlov, waarbij honden leerden dat een belletje eten aankondigde. De onderzoekers benadrukken wel dat het om laboratoriumonderzoek gaat. Of muggen zich buiten, onder natuurlijke omstandigheden, op precies dezelfde manier gedragen, moet nog verder worden onderzocht.
Betekent dit dat DEET niet meer werkt tegen muggen?
Nee. Voorlopig blijft DEET een van de meest effectieve middelen om muggenbeten te voorkomen. Experts wijzen erop dat het onderzoek niet laat zien dat DEET ineens nutteloos is geworden. Wel laat het zien dat muggen slimmer en flexibeler zijn dan we misschien dachten. Hun gedrag wordt niet alleen bepaald door instinct, maar ook door ervaringen.
Bovendien bestaan er al langer aanwijzingen dat sommige muggen minder gevoelig zijn voor DEET, bijvoorbeeld door genetische verschillen. Dit nieuwe onderzoek voegt daar een mogelijke gedragsverklaring aan toe.
Waarom gebruiken zoveel mensen nog steeds DEET?
DEET wordt wereldwijd al tientallen jaren gebruikt omdat het bewezen effectief is tegen muggen, teken en andere stekende insecten. Vooral als je naar gebieden reist waar ziektes zoals malaria, dengue of gele koorts voorkomen, blijft het een belangrijk beschermingsmiddel.
Het middel doodt muggen niet, maar verstoort hun vermogen om mensen te vinden. Daardoor blijven ze meestal op afstand. DEET is nog altijd een goede keuze, maar het werkt het beste als onderdeel van een bredere aanpak. Zo verklein je de kans op muggenbeten sowieso als je bij schemering bedekkende kleding draagt, een hor of klamboe gebruikt en je wegblijft van stilstaand water.
De conclusie: geen reden om je muggenspray weg te gooien
Het idee dat muggen kunnen leren, is fascinerend en laat zien hoe complex deze kleine insecten eigenlijk zijn. Toch is er op dit moment geen reden om je flesje DEET in de prullenbak te gooien.
Het onderzoek geeft vooral aanleiding voor vervolgonderzoek naar hoe muggen zich aanpassen aan hun omgeving. Tot die tijd blijft DEET een van de meest betrouwbare manieren om muggen op afstand te houden – zeker wanneer bescherming tegen door muggen overgedragen ziektes belangrijk is.