Stedentrips zijn hot. En op slechts een paar uur vliegen ligt Belgrado, de hoofdstad van Servië. Even groot als Boedapest of Praag, maar lang niet zo bekend. En dat is best bijzonder, want hoewel Belgrado misschien niet de mooiste stad van Europa is, is het wel een van de meest fascinerende. Precies op de grens van oost en west voel je de geschiedenis in elke straat.
Reis mee voor een stedentrip naar Belgrado
De taxichauffeur wijst: verder rijden zit er niet in. Al maanden wordt er in Belgrado gedemonstreerd tegen de regering. Maar vandaag is het anders. Vandaag demonstreren ze vóór. En dat zie je meteen: keurige rijen mobiele toiletten, streekbussen, tractoren en slaperige betogers uit heel Servië. In de verte kringelen rookwolken omhoog. Traangas? Gelukkig niet. Het blijken de bakplaten en barbecues te zijn van talloze kraampjes waar gratis eten en drinken wordt uitgedeeld.
Waar het protest ooit begon als een roep om minder corruptie, draait het nu vooral om de richting die het land op moet: naar de EU of juist richting Rusland? Belgrado ligt letterlijk en figuurlijk tussen Oost en West. Eeuwenlang vormde de stad de grens tussen het islamitische Ottomaanse rijk en de katholieke Habsburgers. En die spagaat voel je nog steeds als je door deze levendige, eigenzinnige hoofdstad loopt.
Ruïnes als tastbaar bewijs
Oorlogsveteraan Tito greep na 1945 de macht in Joegoslavië en regeerde het hele land vanuit Belgrado. Hij koos niet voor het Westen, noch voor het Oosten, maar voor een ‘derde weg’ en werd zo het boegbeeld van de Niet-Gebonden Landen. Joegoslavië was destijds een trotse natie; met een Joego-paspoort kon je de hele wereld over.
We brengen daarom een bezoek aan het Museum van Joegoslavië, waar Tito’s tombe ligt, samen met die van zijn vrouw. Daarnaast zie je er talloze staatsgeschenken uit de hele wereld – het is een tijdcapsule vol jaren-zestig-romantiek, met veel beton, staal en glas.
Na zijn dood in 1980 viel Joegoslavië als natie uit elkaar. De Servische leider Milošević trad vervolgens hard op tegen andere deelrepublieken onder het mom van bescherming van etnische Serviërs. In 1999 bombardeerde de NAVO Belgrado om hem tot inkeer te brengen. De verwoeste gebouwen – waaronder het Ministerie van Defensie en het TV-station – zijn nooit hersteld. Daardoor oogt het alsof het gisteren nog gebeurde. Voor veel Serviërs zijn deze ruïnes het tastbare bewijs van wat ‘die verschrikkelijke NAVO’ hen heeft aangedaan.
Opmerkelijk is dat het ministerie recent is verkocht voor een hotelproject – aan niemand minder dan Jared Kushner, schoonzoon van… Donald Trump! Niet iedereen is daar blij mee. In de centrale winkelstraat prijkt graffiti over het Servische leed – opvallend keurig geschreven én in het Engels. Een boodschap dus vooral voor toeristen.
Het onderstreept hoe lastig de keuze tussen EU en Rusland nog altijd ligt. Jongeren trekken naar het Westen, maar op het platteland leeft de hang naar het Oosten nog sterk. En precies die groep was nu massaal afgereisd naar de hoofdstad.
Tesla in Belgrado in een veel te krap zaaltje
Even genoeg politiek. Belgrado heeft ook een verrassend ander hoogtepunt: het museum van de legendarische Nikola Tesla. Een van de grootste uitvinders en ingenieurs ooit, bekend van zijn baanbrekende werk met wisselstroom — nog altijd onmisbaar voor de opwekking van elektriciteit. In het museum vind je een mooie verzameling van zijn uitvindingen. Grappig is dat Belgrado zich Tesla helemaal toe-eigent, terwijl hij in zijn leven slechts één keer voet in de stad heeft gezet.
Ook leuk: een stedentrip naar Krakau.
Gelukkig hadden we vooraf al tickets gekocht, want de rij op de trap naar het kleine museum is lang. In een veel te krap zaaltje krijgen bezoekers elk uur een uitleg over Tesla’s werk, compleet met demonstraties van elektrische ontladingen. De TL-buis in je hand begint spontaan te gloeien – best spectaculair. Het museum is absoluut een aanrader, maar eerlijk is eerlijk: het barst uit zijn voegen en voelt wat gedateerd aan. Tesla verdient eigenlijk iets grootser.
‘Aanstootgevende’ naaktheid
Op het punt waar de Donau en de Sava samenkomen, prijkt een oud fort met daarop een opvallend beeld: een witte, naakte man op een torenhoge sokkel. Het is het overwinningsmonument uit de Eerste Wereldoorlog, bijna een eeuw oud.
Oorspronkelijk zou het in de stad geplaatst worden, maar vanwege de ‘aanstootgevende’ naaktheid werd het verplaatst naar Kalemegdan-park.
Dit uitgestrekte stadspark is de perfecte plek om te zonnen, te wandelen of gewoon mensen te kijken. Er is altijd iets te doen: van tentoonstellingen en kunstgalerijen tot live muziek en optredens in de zomer.
De Kathedraal van de Heilige Sava
Waar de meeste kathedralen eeuwenoud zijn, is dat bij de Sava-kathedraal in Belgrado wel anders. Dit kolossale bouwwerk van wit marmer en graniet is nog steeds niet helemaal voltooid. Binnenin schitteren moderne mozaïeken, gewijd aan de heilige Sava, die op deze plek door de Ottomanen levend werd verbrand. Voor de ingang staat een wat kleurloos standbeeld van Sava – een cadeau van de Russisch-orthodoxe kerk. Vergeet de prachtige crypte onder de kerk niet!
Brutalisme in beton
Tussen het vliegveld en het oude centrum van Belgrado werd in de jaren zestig een compleet nieuwe wijk uit de grond gestampt: Novi Beograd. De bouwstijl? Pure brutalistische architectuur. Ruig, grof, grijs en keihard beton. Prefab, onafgewerkt, met zichtbare bekistingsranden. Het is intimiderend, en zo onaantrekkelijk dat het bijna weer fascinerend wordt.
Of lees: slow travel met de trein door Oost-Europa.
Onder leiding van een gids fietsen we dwars door het strakke stratenraster van deze wijk. Hoogtepunt – of misschien dieptepunt – is het bizarre Genex-gebouw: twee massieve betontorens die bovenin met een brug zijn verbonden. Helemaal bovenop zit een rond restaurant, dat ooit had moeten draaien… maar dat nooit deed. Het achterstallige onderhoud en de rommelige omgeving maken het geheel tegelijk afstotelijk én intrigerend.
Tito liet ook in Novi Beograd een kneitergroot paleis bouwen; een soort Paleis Soestdijk, maar dan 10x zo groot. Geen tierelantijntjes, geen luxe. Efficiënt, sober en niet te verwarmen. Alleen een deel van het ‘Paleis van Servië’ wordt tegenwoordig gebruikt voor overheidskantoren.
We pauzeren met de gids op het enorme plein voor het gebouw. Alles hier is groots, en bedoeld om indruk te maken.
Vis of grill in Zemun
Een stuk gezelliger is het iets noordelijker gelegen Zemun, ooit een zelfstandig dorpje, inmiddels opgeslokt door Belgrado. Na het grauwe beton van Novi Beograd is Zemun, aan de Donau, een verademing met zijn hobbelige straatjes, charmante huizen en sierlijke kerktorens. Fietsend voel je meteen de dorpse sfeer. Zoek een fijn restaurantje uit met uitzicht op de Donau, keus genoeg!
Uitgaan in Skadarlija
Belgrado staat bekend om zijn bruisende nachtleven. Veel gebeurt op de splavs – drijvende clubs op de Donau en de Sava. Wat ‘hot’ is, wisselt snel, dus laat die tips lekker links liggen en laat je verrassen. In het centrum ligt het oude stadsdeel Skadarlija: met zijn kinderkopjes, terrasjes en authentieke kroegjes is het de Servische tegenhanger van Montmartre. In elk restaurant klinkt live muziek van kleine bandjes. Wij aten bij Tri šešira, een klassieker waar maar liefst vier (!) orkestjes tegelijk speelden. Kortom: een gezellige heksenketel.
Trappen langs de Donau
Aan de oever van de Sava huren we fietsen bij Rent-a-bike. De eigenaar, Ralph – een geboren
Hagenees – vertelt hoe hij na wat omzwervingen uiteindelijk in Belgrado is blijven plakken. Naast (elektrische) fietsen verhuurt hij ook een paar Zastava’s: hoekige Servische Fiatjes uit de vorige eeuw.
Ralph: “Belgrado ligt op 31 heuvels en heeft eigenlijk geen fietsinfrastructuur. Maar er is een schitterend fietspad dat om de oude stad slingert, langs de Donau en de Sava. Steek je de Sava over naar Novi Beograd, dan is alles vlak en voorzien van brede fietspaden. Mijn favoriete route loopt langs de Donau richting het dorpje Zemun, zo’n 15 minuten fietsen van het oude centrum. Ideaal om even te ontsnappen aan de drukte en een drankje te doen aan het water.”
Fietsen in Nederland? Lees onze tips!
Volgens Ralph hebben veel bezoekers nog steeds het idee dat Belgrado een grauwe, Oostblokstad is. “Maar als ze hier aankomen, en ze zien die honderden volle terrassen en het levendige straatbeeld, dan zijn ze altijd aangenaam verrast. Ik vind Belgrado veel meer Zuid-Europees dan Oost-Europees. Dat zie je aan het straatleven en voel je aan de hartelijkheid van de mensen. Nee, het is niet de mooiste stad van Europa, met 5000 jaar turbulente geschiedenis heeft het flink wat te verduren gehad, maar het is absoluut fotogeniek en heeft een charme die je bijblijft.”
Belgrado praktisch: wat je moet weten voor vertrek
Belgrado ligt op iets meer dan twee uur vliegen vanaf Amsterdam. Een retourtje kost rond de €250 met Air Serbia of KLM, je keuze hangt vooral af van de handigste vertrektijd. Let op: Servië is géén onderdeel van de EU en dat merk je aan van alles. Neem bijvoorbeeld een aparte simkaart mee, want roaming is buiten de EU nog altijd schrikbarend duur. Betalen met euro’s kan vaak wel, maar in winkels en restaurants krijg je een slechte wisselkoers. Haal dus bij aankomst even Dinars uit de geldautomaat op de luchthaven.
Vreemd is dat er in restaurants gewoon wordt gerookt; dat zijn we al heel lang niet meer gewend!
Taxi’s zijn spotgoedkoop via de app Yandex Go. Op het vliegveld zijn deze taxi’s duidelijk aangegeven. Nog voordeliger? Pak de tram of de bus, die zijn in de stad sinds 1 januari helemaal gratis.
Zoek ook naar hotels in Belgrado voor je stedentrip
Handige websites voor je reis
Dit vind je misschien ook leuk:
Zou jij naar een stedentrip naar Belgrado willen plannen?
Tekst: Walter Schut, Beeld: Antoine Rocourt
TripTalk is een puur Nederlands reismagazine en schrijft voornamelijk over bereikbare bestemmingen. Wij willen je meenemen naar bereikbare en betaalbare bestemmingen! Onze vaste reporters geven inspirerende en persoonlijke tips. Neem een abonnement!
